Скачать бесплатно шаблоны для Wordpress.
Новые шаблоны DLE 10 на dlepro.ru
در باب مکتب نگارگری اصفهان
Здесь новыешаблоны Joomla
креативные Joomla шаблоны.
Здесь новые шаблоны для dle

اصفهان همواره شهری بوده که با آثار و هنر خود، چشم هر گردشگر و هنرمندی را شیفته ی خود می کرده. در این نوشته بر آن شدیم تا با بررسی و شناساندن نگارگری های انجام شده در بناهای زیبای تاریخی این شهر، شما خوانندگان گرامی را با این نگارگری ها و مکتب های آن ها آشنا کنیم.

Meysam Nili  استاد میثم نیلی، کارشناس ارشد نقاشی ایرانی
❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊❊

ChehelSotoon1یادگار نبرد و جشن های شاهان صفوی و نادر

تاریخچه ای کوتاه از شکل گیری مکتب اصفهان (رضای عباسی)
هنگامی که شاه عباس در سال 915 ه.ق پایتخت را از قزوین به اصفهان انتقال داد حمایت خود را از هنرمندان بیش از پیش نمود و هنرمندان آزادی عمل بیشتری در کار خود ایجاد کردند. 
مکتب اصفهان را می توان در دو بخش مورد بررسی قرار داد: 

1- زمان شاه عباس نخست از سوی رضای عباسی و شاگردانش چون محمد شفیع عباسی، افضل حسینی، محمد معین مصور، محمد علی عمر یوسف، محمد قاسم که بیشتر این شاگردان در نگاره های پایین کاخ چهلستون آثاری به تصویر کشیده اند در حالی که رضای عباسی در آن زمان فوت شده بود.
2- زمان شاه عباس دوم با خاموش شدن شیوه ی رضای عباسی و نفوذ نقاشی غربی و تلفیق آن حال و هوای تازه ای در مکتب صفویه شکل گرفت.

ChehelSotoon2
اتاق کوچک جنوب شرقی، مراسم خودسوزی بانوی هندی برای معشوقش 

 ChehelSotoon3
مهماني شاه عباس یکم براي ولي محمد خان - پادشاه تركستان - يا خان ازبک

موضوع های مکتب اصفهان
در دوره ی 997 ه.ق کم کم نقاشی ایرانی وارد مرحله ی تازه ای شد و به دلیل پشتیبانی بسیار شاه عباس، هنرمندان به آزادی کار و آفرینش هنری بیشتری نسبت به دوره های گذشته دست یافتند و ریزه کاری های آن دوره ها را کنار گذاشتند و از چهارچوب آثار گذشته فراتر آمدند. همچنین نقاشی و طراحی به صورت تک ورقی باب شد؛ نقاشی در اندازه های بزرگ و دیوارنگاری ها روی عمارت و کاخ های چهلستون، عالی قاپو و کلیسای وانک جلفا... رونق ویژه ای یافت و به همین دلیل کمتر کتاب و دیوان شعر در این دوره تصویر سازی شد. گاهی هم به غیر از دیوارنگاری در همین دوره، قطع کتاب و به صورت مرقعاتی که جداگانه و رقعه رقعه کنارهم جای می گرفت. همچنین در آثار نقوش سنتی گردش های اسلیمی و خطائی و ساقه و برگ ها بسیار گونه گون شد؛ بیشتر موضوع های کار این نقاشان در هر جای عمارت یا کاخ ها به فراخور آن بوده و همچنین به ملودی که در کلیسای وانک از موضوعات مذهبی و عرفانی کشیده شد و در تک ورقی های قلمدان سازی ها و حتی در دوره ای هم چند شاهنامه تصویر سازی شد. به تصویر کشیدن زندگی سنتی مردم، درباریان و اشرافیان، درویشان و بزم هایی برای پذیرایی در کاخ عالی قاپو و چهلستون که با لباس های طلایی و فاخر روی دیوار ها نقش بسته شده و حتی برخی نگاره های تک شخصیتی تنها به چند منحنی (قلمگیری) که در کمال قدرت و زیبایی تصویر می شده و شاید چند رنگ اندک به شیوه ی رنگ های رومی (ته رنگ) انجام می شده.

نگاه کوتاهی به کاخ و نگاره های چهلستون

Loading the player...

ویژگی های هنری مکتب اصفهان (رضا عباسی)
نگاره های مکتب اصفهان را می توان به گستره ی رنگ های آرام به گونه های قرمز، قهوه ای و زرد، ارغوانی، آبی، سبز و سپید محدود کرد و از طلایی (اکلیل) برای برخی از لباس های اشرافیان، شاهزادگان و بخشی از یقه ها، شال کمر، کلاه های عمامه مانند (دستار) بزرگ که بخشی از آن را که به رنگ طلایی بود بیرون می مانند.
برای زیورها و ظروف که جنبه ی تشریفات شاهانه داشته و در طبیعت برای آسمان که نشانه ی روزی و برکت (طلا یا زر) را داشته و رنگ نقره ای را برای نشان دادن آب یا نشانه ی سیم یا نقره را به همراه داشته، بوده است.
بوته های کوچک و درختان با شاخه های انبوه که به هستی رودخانه ی زاینده رود هستییشان بسته بود؛ نقاشان از گونه های بید، سپیدار، صنوبر استفاده می کردند و همچنین تنه ی درختان نسبت به دوره های گذشته، بزرگ تر نقاشی شده و برای آسمان ها رنگ آبی لاجوردی تیره (نیلی) نشانه ی شب را یادآوری می کرده.
جوانان را خوش اندام همراه با لباس های زیبا به سر کشیده و درویشان را با حمایل یا شنل یا شالی به دور گردن و کلاهی کوچک به سر می شد.
مجلس های بزم و پذیرایی در چهارچوب 1 تا 3 نگاره های کم تحرک تر و گذاشتن کلاه فرنگی و عمامه های بزرگ بر سر که پر یا گل بر سر آن ها نقاشی شده. همچنین برای رنگ های تخت و قلمگیری های بسیار قوی، قدرتمندانه و مواج؛ چهره سازی های با گیسوان بلند و آویزان و چشمان بادامی و ابروان نسبتا پیوسته و بینی بلند و لب کوچک و صورت گرد، همگی از ویژگی های دوره ی نخست مکتب اصفهان یا رضا عباسی بوده که در دوره ی شاه عباس یکم بوده؛ ولی در زمان شاه عباس دوم و نفوذ نقاشی غربی در اصفهان و فرستادن چند نقاش به ایتالیا، مجلس های شلوغ بزم و پذیرایی، نگاره هایی که در چهارچوب دربار شاهانه، شکارگاه که از نقاشان مکتب هِرات الهام گرفته شده بود، پدید آمد.
همچنین در پایان این دوره (صفویه)، بودن سایه روشن، ساخت و ساز پرداز، شیوه ی ساخت و ساز صورت به شکل خود انسان (شبیه سازی) و تا اندازه ای نقاشی دو بعدی همراه با نقاشی های (مکتب رضا عباسی) تک بعدی و به شیوه ی رنگ و روغن و نقاشی قهوه خانه ای.

ChehelSotoon4
صحنه ای از نبرد شاه اسماعیل یکم

ChehelSotoon11
از زیباترین نگارگری های مکتب اصفهان

پیشینه ی مکتب اصفهان
از مرگ شاه اسماعیل دوم در سال 985 ه.ق و پس از 10 سال کشمکش و هرج و مرج، هنگامی که شاه عباس پایتخت را در سال 995 ه.ق از قزوین به اصفهان جابه جا نمود، پشتیبانی خود را از هنر نقاشی و نگارگری بیش از پیش نمود. وی خود نقاش بود و نمونه هایی هم در موزه ی کاخ گلستان کاخ تهران از کارهای وی می باشد. وی با هزینه های فراوانی که کرد دگرگونی های چشمگیر و شگرفی در سبک و شیوه ی مکتب هنری اصفهان در 997 ه.ق پدید آورد و باعث شد نقاشان و نگارگران، طراحان، معماران و خوشنویسان و... هنر خود را در این دوره به اوج کمال و زیبایی رساندند که می توان از شاهکار های این دوره مسجد جامع شاه عباس، مسجد شیخ لطف الله، بازار قیصریه، عمارت عالی قاپو، کلیسای وانک و کاخ چهلستون را نام برد.
شاه عباس علی رغم مزاحمت های عثمانی و ازبک ها، همواره به تحکیم سلطه ی خود پرداخت و اصفهان را نماد قدرت و ثبات سیاسی و هنری نمود و از پشتیبانی هنرمندان و معماران دست برنداشت و به کمک آن ها خیابان های چهار باغ و... به زیبایی خود رسانید و شهر اصفهان را نه تنها مرکز حکومتی بلکه مرکز تجاری و نمادی از نظام نوین ایران کرد.
با روی کار آمدن شاه عباس دوم و با یورش فرهنگ بیگانگان و غارت کردن و بردن آثار هنری، نگارگران بزرگ ایران به غرب و اروپا رفتند. همچنین تنگدستی و تضعیف حکومت و مرگ رضای عباسی و شاگردان با وفایش، این شیوه و سبک (مکتب رضا عباسی) که شاهکار ملی را آفریده بودند به نابودی این شیوه ی پر شکوه صفویه انجامید و با تشویق و باب شدن نقاشی اروپایی از سوی شاه عباس دوم و همچنین به دلیل باور وی نسبت به نقاش ایرانی مکتب رضای عباسی که رو به رکود است و نیاز به اصلاحات دارد، تصمیم گرفت هنرمندانی را به غرب بفرستد که در این میان بهرام سفرکش، شفیع عباسی (پسر رضای عباسی)، محمد زمان و... را به رم (ایتالیا) فرستاد و در این میان تنها محد زمان انتظارات او را برآورده ساخت و نمونه ی آثار وی نشان می دهد با مطالعه ی نقاشی ایتالیایی بدون آن که ویژگی ایرانی او را کاملا از بین برد، به او تاثیر گذارد و آثاری را آفرید و پس از مدت ها از بازگشتش، شیوه ی مکتب اصفهان را به دو بخش تقسیم کرد:
۱- زمان شاه عباس یکم که پایتخت را جابه جا کرد به اصفهان و مکتب هنری اصفهان به شیوه ی رضای عباسی و شاگردانش (که نمونه ی آثار آن ها را می توان در عمارت عالی قاپو و کاخ چهلستون دید)، پدید آورد.
۲- زمان شاه عباس دوم و با خاموش شدن شیوه ی رضای عباسی و شاگردانش، نفوذ نقاشی غربی و درهم آمیختن آن با نقاشی مکتب رضای عباسی حال و هوای گوناگون تری را پدید آورد که از آن میان می توان به محمد زمان اشاره کرد.
زیباترین دیوار نگاری در کاخ چهلستون اصفهان در مکتب رضای عباسی، دیوار نگاره ای در چهارچوب مستطیل مربع به اندازه ی 80x100 سانتی متر در جبهه ی غربی سالن ورودی است که 2 نگاره ی فرعی کوچک تر همانند دو گوشواره به آن چسبیده شده. نگاره ای دو شخصیتی که هر دوی مرد و زن به شکل نشسته و هم اندازه هستند و مرد جوان سوژه ی این نگاره می باشد. مردی با عمامه ی سپید و طلایی با پری روی سر و شال کمر تزیین شده ی طلایی و جلیقه ای قهوه ای رنگ که با نقوش قهوه ای تزیین شده؛ لباس قهوه ای که با یک دست میوه ی انار قرمز و دستی دیگر عمود بر پاهای چهار زانوی خود و تکیه بر دو بالشت سبز و قرمز در زیر سایه ی درخت مشغول پذیرایی می باشند.
زن جوان و محبوب که در یک راستا و به نزدیکی مرد جوان است با سربند طلایی و دو یقه ی زیرین و باریک، شال کمر طلایی و لباس به رنگ قرمز روشن که گرمی ویژه ای در فضای این نگاره پدید آورده؛ در حالی که با چادر سپید مواج با لبان خود بخشی از چادر را به نشانه ی نجابت و محجوبی گرفته است و با بخشی افتاده روی دست و زیر بدن به اوج ترکیب بندی دست ها که یکی به پیاله ی شربت به شکل 90 درجه و دیگری روی پا که به شکل دو زانو به رسم ادب گذاشته شده است؛ ظروف پذیرایی از انار و کاسه ای سپید که یکی از آن ها بشقاب طلایی رنگ را در زیر آن گذارده و کوزه ی طلایی بین آن ها است؛ همچنین کنار مرد جوان تنگ شیشه ای که ترکیب بندی خطی این نگاره را زیبا ساخته، همچنین ویژگی اصلی و چشمگیر این نگاره را می توان به مجلس دو نفره ای که کنار یکدیگر جای دارند اشاره کرد و از درخت بین آن ها که بوته های آن در بالای نگاره خودنمایی می کند یاد کرد.
ترکیب بندی افقی این نگاره را می توان 3 از 6 بخش بالایی را به آسمان آبی که در این نگاره ها به نشانه ی شب می باشد اختصاص داد. ابر های سپید، تپه های قهوه ای روشن و با ساخت و ساز قهوه ای تیره سنگ ها و بوته های کوچک آن و بوته های پراکنده ی بید (به وجود رودخانه ی زاینده رود و افزایش این گونه درخت که ویژگی مکتب اصفهان می باشد و بیشتر 3 از 6 بخش پایین نگاره را به مرتع سبز بوته های گل سپید و قرمز و ظروف و بیشتر دو شخصیت ترکیب بندی مثلثی شکل را با درخت بالای سر خود پدید آورده اند.)
ترکیب بندی عمودی این نگاره را هم 1 از 7 بخش سمت چپ تنها تنگ شیشه ای و طرف راست خالی در حالی که 5 از 7 بخش میانی رنگ ها ی  نگاره را به خود معطوف ساخته و درختی که بین این دو شخصیت وجود دارد؛ دو شخصیت زن و مرد ترکیب زیبایی را تشکیل داده اند.

ChehelSotoon7نمایی از جنگ کرنال

ویژگی های نقاشی مکتب رضای عباسی 
تصویر سازی برای دیوار ها کم و به شکل تک ورقی و دیوارنگاری شکل گرفت، ترکیب اصلی و نقاشی در زیباترین شکل خود قرار گرفت. به تصویر کشیدن زندگی صنعتی مردم، درباریان، اشرافیان، درویشان و بزم های داخل کاخ چهلستون که بعضی از آن ها تک شخصیتی و با چند خط منحنی قلم گیری شده از رنگ های طلایی و طیف آرام قرمز، قهوه ای، زرد، ارغوانی، آبی، سبز، زرد و سفید، از رنگ طلایی (اکلیل) استفاده می شد. برای لباس اشرافیان، قسمتی از یقه، شال کمر، کلاه، عمامه ی بزرگ و زیورآلات می کشیدند و درختان همانند بید، سپیدار، صنوبر و تنه ی دیگر درختان حجیم تر از گذشته بودند.
اجرای رنگ ها با قلمگیری و اجرای سایه روشن، گیسوان بلند و آویزان، چشم های بادامی، ابروان پیوسته و بینی بلند و لب کوچک و صورت ها گرد بود و در اواخر این دوره وجود سایه روشن و ساختار و پردازش شیوه ی ساختار سازی (شبیه سازی) و اجرای نقاشی دو بعدی به جای تک بعدی  انجامید که شیوه ی اجرای آن رنگ روغن بود.



نگاره ی همایون در حضور شاه طهماسب صفوی بر دیوار کاخ چهل‌ستون اصفهان

ChehelSotoon10


منابع:
1- میثم نیلی، قدم به قدم تا نگارگری امروز
2- اصغر جوانی، رساله ی تحصیلی
3- محمد خزایی
4- بیتون

هنرآرت

دیدگاه خود را بیان کنید

به عنوان میهمان دیدگاه دهید

0
terms and condition.

به اشتراک بگذارید:

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

هرگونه کپی برداری بدون مجوز کتبی، مشمول ماده ی 12 فصل سوم قانون جرایم رایانه ای بوده و پیگرد قانونی خواهد داشت.

نشانی کوتاه این صفحه برای اشتراک گذاری:

http://honarart.com/6py

نشان درگاه

همه ی حقوق مادی و معنوی از آنِ شرکت راهبران هنر پارسیان می باشد.

طراحی و میزبانی توسط وبتـوک

فرم سنجش دیدگاه

خواهشمند است با در اختيار گزاردن ديدگاه هاى خود، ما را در بهتر كردن كاركرد سايت يارى نماييد.

مسابقه هنرآرت

بخوانید! پاسخ دهید! هدیه بگیرید!

15